Τον κίνδυνο σοβαρών επιπτώσεων στην οικονομία και την ενέργεια σε περίπτωση παρατεταμένης έντασης στη Μέση Ανατολή και συνεχιζόμενου μπλόκου στα Στενά του Ορμούζ ανέδειξε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τη συζήτησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Αντόνιο Κόστα, στο πλαίσιο του Delphi Economic Forum. Τον διάλογο συντόνισε ο ανταποκριτής του CNN Φρεντ Πλέιτγκεν.
Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την κατάσταση ιδιαίτερα κρίσιμη, επισημαίνοντας ότι η διεθνής κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε μια ενδεχόμενη κρίση μεγάλης κλίμακας, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει την εφοδιαστική αλυσίδα, το ενεργειακό κόστος, την αγροτική παραγωγή και συνολικά την οικονομική δραστηριότητα. Όπως είπε:
«Αντιμετωπίζουμε πιθανώς μια κρίση σημαντικών διαστάσεων. Είναι θέμα χρόνου αν το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί να έχουμε σημαντικές διαταραχές στον εφοδιασμό του πετρελαίου και προϊόντων, θα έχουμε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, ελλείψεις στα λιπάσματα, αύξηση του πληθωρισμού και μείωση της ανάπτυξης».
Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ελλάδα εμφανίζει καλύτερες επιδόσεις σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, ωστόσο υπογράμμισε πως καμία χώρα δεν είναι πλήρως προστατευμένη από τις συνέπειες μιας τόσο μεγάλης κρίσης. Όπως ανέφερε:
«Η Ελλάδα τα πηγαίνει καλύτερα από άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά δεν θα μείνουμε ανεπηρέαστοι από μια κρίση τέτοιου μεγέθους».
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός τόνισε την ανάγκη άμεσης διπλωματικής λύσης και συντάχθηκε με τη θέση του Αντόνιο Κόστα για αποκλιμάκωση της έντασης. Όπως είπε:
«Συμφωνώ με τον κ. Κόστα, η πρώτη προτεραιότητα είναι μια μόνιμη εκεχειρία που θα μας επιστρέψει στην κατάσταση πριν τον πόλεμο. Δεν γίνεται ένας ανοιχτός δρόμος ναυσιπλοϊοας να υπόκειται σε τέλη, άρα πρέπει να υποστηρίξουμε μια διπλωματική λύση».
Ωστόσο, επεσήμανε ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί και για το δυσμενέστερο σενάριο, επισημαίνοντας την ανάγκη ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας και της ενεργειακής ασφάλειας της ηπείρου. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε:
«Αλλά πρέπει να προετοιμαστούμε για το χειρότερο σενάριο, το είδαμε στην Ουκρανία. Αυτή η κρίση είναι ευκαιρία να επαναπροδιορίσουμε τη θέση μας ως προς την στρατηγική μας αυτονομία και την ενεργειακή μας ασφάλεια».
Στην τοποθέτησή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη ρεαλιστικής ενεργειακής πολιτικής, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επικεντρώνεται αποκλειστικά στην πράσινη μετάβαση χωρίς να διασφαλίζει την επάρκεια και την ασφάλεια εφοδιασμού. Παράλληλα, έστειλε μήνυμα υπέρ της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού σχεδίου έκτακτης ανάγκης, τονίζοντας ότι μια παρατεταμένη κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο σε εθνικό επίπεδο. Όπως είπε:
«Καλώ όλους να είναι πραγματιστές και να έχουμε ένα plan b σε περίπτωση που η κρίση επεκταθεί, καθώς κανένα κράτος δεν θα μπορεί να υποστηρίξει την οικονομία χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη».
Αναφορά στην πυρηνική ενέργεια
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στο ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη καθυστέρησε να λάβει αποφάσεις λόγω ιδεολογικών ενστάσεων. Όπως δήλωσε:
«Πρέπει να είμαστε φιλόδοξοι για την πυρηνική ενέργεια».
Και πρόσθεσε:
«Χάσαμε χρόνια συζητώντας, δεν μας αρέσει η πυρηνική ενέργεια γιατί είναι “κακή”. Δείτε τη Γερμανία τώρα, έκλεισε τις μονάδες και καίει άνθρακα. Και θα το κάνει ως το 2036, είναι λάθος από περιβαλλοντικής και οικονομικής άποψης».
Συνεχίζοντας, τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ενεργειακής αυτονομίας:
«Πρέπει να αναπτύξουμε αυτονομία. Θα μας πάρει χρόνο αν πρέπει να γίνουμε πυρηνική χώρα, αλλά όταν φοράω το ευρωπαϊκό μου καπέλο λέω ότι πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος τις ιδεολογικές συζητήσεις, πρέπει να είμαστε πραγματιστές και να αναγνωρίσουμε ότι η πυρηνική ενέργεια θα είναι μέρος της λύσης και να αναπτύξουμε δική μας τεχνολογία παρά να την εισάγουμε από τις ΗΠΑ ή την Κορέα».
Για την ασφάλεια και τη ναυσιπλοΐα
Αναφερόμενος στην ασφάλεια της Κύπρου μετά την πρόσφατη ένταση στην περιοχή, ο πρωθυπουργός σημείωσε:
«Πρώτη μας προτεραιότητα ήταν να διασφαλίσουμε ότι προστατεύουμε την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου. Για πρώτη φορά πειραματιστήκαμε με την ενεργοποίηση του άρθρου 42 παρ. 7».
Σχετικά με τη ναυσιπλοΐα και τον ρόλο της Ελλάδας, υπογράμμισε τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας για τη διατήρηση της ασφάλειας στις θαλάσσιες μεταφορές. Όπως δήλωσε:
«Διασφαλίζοντας ότι έχουμε ρόλο να παίξουμε καθώς είμαστε παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα. Αν ποτέ μπορούσε να υπάρξει μια ανάγκη για μια πολυεθνική δύναμη για να διασφαλίσει την εκεχειρία, θα ήμασταν χαρούμενοι να συμμετέχουμε».
Παρουσία της Ελλάδας σε ανθρωπιστικές και διεθνείς πρωτοβουλίες
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στη συμμετοχή της Ελλάδας σε ανθρωπιστικές δράσεις, επισημαίνοντας την αποστολή βοήθειας στη Γάζα και τη συμβολή της χώρας σε πρωτοβουλίες ανοικοδόμησης. Όπως ανέφερε:
«Μόλις στείλαμε ένα ακόμα αεροσκάφος με ανθρωπιστική βοήθεια. Στη Γάζα και στην ανοικοδόμηση, είναι θέση της Ελλάδας και της Ε.Ε.».
Τέλος, υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένες Πολιτείες για την αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί πιο ευέλικτες μορφές συνεργασίας και συμμαχιών για να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες.