Από το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο των μονάδων στο ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο των ομάδων
Το σύγχρονο ποδόσφαιρο έχει τις ρίζες του σε μια επανάσταση που ξεκίνησε με τον Ρίνους Μίχελς και το «Total Football» του Άγιαξ. Η θέση έπαψε να είναι στατική και ο ποδοσφαιριστής απέκτησε την ελευθερία να μετακινείται, να καλύπτει χώρους και να αναλαμβάνει διαφορετικούς ρόλους.
Ο Γιόχαν Κρόιφ, ως ποδοσφαιριστής και αργότερα ως προπονητής, εξέλιξε αυτή τη φιλοσοφία, μεταφέροντάς την στην Μπαρτσελόνα και θέτοντας τις βάσεις για ένα ποδόσφαιρο όπου η κατοχή, η κίνηση και κυρίως η δημιουργία χώρου έγιναν εργαλεία συλλογικής λειτουργίας.Ο Πεπ Γουαρδιόλα πήρε αυτή την κληρονομιά και την εξέλιξε σε ένα πολύ πιο σύνθετο positional play. Η κατοχή δεν ήταν πλέον αυτοσκοπός, αλλά μέσο για τη δημιουργία υπεραριθμιών, την απομόνωση παικτών και τον έλεγχο του χώρου.
Οι θέσεις των ποδοσφαιριστών καθορίζονταν από τις μεταξύ τους σχέσεις και όχι μόνο από τη διάταξη στον πίνακα. Ο Λουίς Ενρίκε, από την πλευρά του, έδειξε ότι οι αρχές αυτές μπορούσαν να συνδυαστούν με μεγαλύτερη ευελιξία, άμεσο παιχνίδι και αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των ποδοσφαιριστών.Σήμερα, η ίδια φιλοσοφία συνεχίζει να εξελίσσεται μέσα από προπονητές όπως ο Μικέλ Αρτέτα και ο Σεσκ Φάμπρεγκας. Οι ομάδες τους δεν παραμένουν εγκλωβισμένες σε μία στατική διάταξη: μπορούν να ξεκινούν από 4-3-3 ή 4-2-3-1 και, ανάλογα με τη φάση του παιχνιδιού, να μετατρέπονται σε 3-2-5, 3-1-6 ή άλλες δυναμικές μορφές. Ο ακραίος αμυντικός γίνεται μέσος, ο μέσος κατεβαίνει στην άμυνα, ο εξτρέμ συγκλίνει και ο επιθετικός δημιουργεί χώρο για τους υπόλοιπους.
Το σύστημα πλέον δεν είναι απλώς η αρχική διάταξη· είναι η συνεχής προσαρμογή έντεκα ποδοσφαιριστών στις ανάγκες της ίδιας φάσης.Έτσι, από τον Μίχελς μέχρι τον Κρόιφ, τον Γουαρδιόλα, τον Λουίς Ενρίκε, τον Αρτέτα και τον Φάμπρεγκας, η εξέλιξη είναι ξεκάθαρη, από το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο των μονάδων περάσαμε στο ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο των ομάδων. Δεν αρκεί πλέον ο παίκτης να ξέρει τη θέση του, πρέπει να κατανοεί τη θέση και την κίνηση των συμπαικτών του, τον χώρο, τον αντίπαλο και τη συνολική λειτουργία της ομάδας.
Η πραγματική ελευθερία δεν βρίσκεται στο να μπορεί ένας παίκτης να παίξει παντού, αλλά στο να γνωρίζει πότε, γιατί και πού πρέπει να κινηθεί ώστε να συνεχίσει να λειτουργεί ολόκληρη η ομάδα.
