Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας : Όταν ένα θέμα αφορά έναν στους έξι ανθρώπους, δεν είναι ταμπού
Η Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας αποτελεί μια σημαντική αφορμή για ενημέρωση και ευαισθητοποίηση γύρω από ένα ζήτημα που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο. Στόχος της ημέρας είναι να αναδείξει τη σημασία της αναπαραγωγικής υγείας, να καταπολεμήσει τα κοινωνικά στερεότυπα που συνοδεύουν την υπογονιμότητα και να ενθαρρύνει την έγκαιρη ενημέρωση και πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας γονιμότητας.
Σύμφωνα με στοιχεία του World Health Organization, περίπου ένας στους έξι ανθρώπους παγκοσμίως θα αντιμετωπίσει κάποια μορφή υπογονιμότητας κατά τη διάρκεια της ζωής του. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 17,5% του ενήλικου πληθυσμού, γεγονός που καταδεικνύει ότι η υπογονιμότητα δεν αποτελεί μεμονωμένο πρόβλημα, αλλά μια σημαντική πρόκληση δημόσιας υγείας με παγκόσμιες διαστάσεις.
Η υπογονιμότητα ορίζεται ως η αδυναμία επίτευξης εγκυμοσύνης έπειτα από 12 μήνες τακτικών σεξουαλικών επαφών χωρίς αντισύλληψη. Τα αίτια μπορεί να αφορούν τόσο τον άνδρα όσο και τη γυναίκα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις παραμένουν ανεξήγητα.
Παράγοντες όπως ορισμένες παθήσεις του αναπαραγωγικού συστήματος, οι ορμονικές διαταραχές, αλλά και στοιχεία του σύγχρονου τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη γονιμότητα.
Πέρα από τις ιατρικές διαστάσεις, η υπογονιμότητα έχει συχνά σοβαρές ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Άγχος, κατάθλιψη, κοινωνική πίεση και στιγματισμός συνοδεύουν πολλές φορές τα άτομα και τα ζευγάρια που βρίσκονται αντιμέτωπα με δυσκολίες στην απόκτηση παιδιού. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι η πρόσβαση σε υπηρεσίες διάγνωσης και θεραπείας παραμένει άνιση, ιδιαίτερα στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου το κόστος της θεραπείας μπορεί να είναι απαγορευτικό.
Ταυτόχρονα, οι διεθνείς οργανισμοί υπογραμμίζουν ότι η συζήτηση γύρω από τη γονιμότητα δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην αντιμετώπιση της υπογονιμότητας, αλλά και στη διασφάλιση του δικαιώματος κάθε ανθρώπου να δημιουργήσει την οικογένεια που επιθυμεί. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οικονομικές δυσκολίες, στεγαστικά προβλήματα, εργασιακή ανασφάλεια και κοινωνικές ανισότητες συχνά εμποδίζουν πολλούς ανθρώπους να αποκτήσουν τον αριθμό παιδιών που θα ήθελαν.
Η Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας υπενθυμίζει ότι η ενημέρωση, η πρόληψη και η ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες αναπαραγωγικής υγείας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση ενός ζητήματος που αγγίζει εκατομμύρια οικογένειες σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Η ενίσχυση της επιστημονικής γνώσης και η άρση των προκαταλήψεων μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη δημιουργία μιας κοινωνίας που αντιμετωπίζει τη γονιμότητα με κατανόηση, σεβασμό και υποστήριξη.
Τι ισχύει στην Ελλάδα;
Η εξωσωματική γονιμοποίηση στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σημαντικά τεχνολογικά, όμως για πολλά νέα ζευγάρια παραμένει μια δύσκολη και συχνά εξαντλητική διαδρομή,οικονομικά, ψυχολογικά και γεωγραφικά.
Σήμερα, η πλειονότητα των μεγάλων μονάδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής βρίσκεται κυρίως στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη. Αυτό σημαίνει ότι ζευγάρια που ζουν σε νησιά, ορεινά χωριά ή απομακρυσμένες περιοχές της περιφέρειας αναγκάζονται να ταξιδεύουν συνεχώς για εξετάσεις, ωοληψίες, εμβρυομεταφορές και παρακολούθηση. Το κόστος δεν αφορά μόνο την ίδια την εξωσωματική, αλλά και μετακινήσεις, διαμονή, άδειες από την εργασία και συχνά απώλεια εισοδήματος.
Οι τιμές των θεραπειών είναι ήδη υψηλές για τα ελληνικά δεδομένα. Κέντρα εξωσωματικής στην Ελλάδα αναφέρουν βασικό κόστος IVF περίπου από 3.000 έως 5.000 ευρώ ανά κύκλο, χωρίς να υπολογίζονται τα φάρμακα, οι αιματολογικές εξετάσεις και πρόσθετες τεχνικές.
Ενδεικτικά:
• Κλασική IVF ή ICSI: περίπου 3.000–3.600€
• Φαρμακευτική αγωγή: αρκετές εκατοντάδες έως και πάνω από 1.000€
• Κατάψυξη εμβρύων και αποθήκευση: επιπλέον χρεώσεις
• Νέες προσπάθειες μετά από αποτυχία: νέο οικονομικό βάρος σχεδόν από την αρχή
Το πιο δύσκολο σημείο για πολλά ζευγάρια είναι ότι η εξωσωματική δεν εγγυάται επιτυχία από την πρώτη προσπάθεια. Ακόμη και οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η αποτυχία ενός κύκλου δημιουργεί έντονη ψυχολογική και οικονομική φθορά.
Κάθε αποτυχημένη προσπάθεια σημαίνει:
• νέα φάρμακα,
• νέες εξετάσεις,
• νέο ταξίδι,
• νέο οικονομικό άγχος,
• και συχνά βαθύτερη συναισθηματική εξάντληση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ζευγάρια αναγκάζονται να δανειστούν χρήματα ή να αναβάλουν άλλα βασικά σχέδια ζωής για να συνεχίσουν τις προσπάθειες. Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο για νέους ανθρώπους με χαμηλούς μισθούς, επισφαλή εργασία ή χωρίς οικογενειακή στήριξη.
Παράλληλα, υπάρχει και η μεγάλη ανισότητα πρόσβασης. Ένα ζευγάρι που μένει στην επαρχία μπορεί να χρειάζεται να ταξιδεύει επανειλημμένα προς την πρωτεύουσα μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, επειδή η διαδικασία απαιτεί συχνή ιατρική παρακολούθηση. Για παράδειγμα, κάτοικοι νησιών ή απομακρυσμένων περιοχών συχνά αντιμετωπίζουν πρακτικά εμπόδια που δεν είναι ορατά σε όσους ζουν στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η εξωσωματική μετατρέπεται από ιατρική ανάγκη σε κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα. Την ώρα που η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα και υπογεννητικότητα, πολλά ζευγάρια αισθάνονται ότι η απόκτηση παιδιού γίνεται προνόμιο όσων έχουν οικονομική άνεση ή ζουν κοντά σε μεγάλες πόλεις.
Αυτό το αίσθημα απογοήτευσης αποτυπώνεται συχνά και σε δημόσιες συζητήσεις και προσωπικές μαρτυρίες στο διαδίκτυο, όπου νέοι άνθρωποι συνδέουν άμεσα την οικονομική πίεση με την αδυναμία δημιουργίας οικογένειας.
