Παιδιά και οθόνες: Πότε η χρήση γίνεται υπερβολική και πότε χρειάζεται προσοχή; Εφαρμοσμένες παρεμβάσεις από την Ψυχολόγο και Συστημική Οικογενειακή Θεραπεύτρια Αγαθή Μάνου

Πότε χρειάζεται να ανησυχήσω ότι το παιδί μου κάνει υπερβολική χρήση οθόνης;

• Παρεμβολή στις καθημερινές δραστηριότητες. Όταν η χρήση οθόνης παρεμβαίνει στις καθημερινές δραστηριότητες, όπως η προετοιμασία για το σχολείο ή η ολοκλήρωση των σχολικών μαθημάτων.
• Απώλεια ύπνου. Όταν η χρήση οθόνης οδηγεί σε λιγότερες ώρες ύπνου τη νύχτα, σε ύπνο αργότερα μέσα στην ημέρα και εξάντληση κατά διάρκεια της ημέρας.
• Δυσκολίες συμπεριφοράς. Επιθετικότητα, ευερεθιστότητα ή δυσαρέσκεια όταν ο γονέας επιχειρήσει να μειώσει το χρόνο του παιδιού μπροστά στην οθόνη ή σε άλλα τεχνολογικά μέσα.
• Συναισθηματικές δυσκολίες. Εμφανής θλίψη, απόσυρση ή νευρικότητα όταν το παιδί δεν είναι συνδεδεμένο στο διαδίκτυο ή ενασχόληση με το πότε θα συνδεθεί ξανά.
• Κοινωνικές δυσκολίες. Όταν η χρήση οθόνης παρεμποδίζει την κοινωνικοποίηση του παιδιού σύμφωνα με την ηλικία του, για παράδειγμα όταν το παιδί παραμένει αφοσιωμένο στην οθόνη στη διάρκεια των γευμάτων ή άλλων δραστηριοτήτων.
• Απώλεια ενδιαφέροντος για άλλες δραστηριότητες. Όταν η χρήση οθόνης οδηγεί σε αισθητή απώλεια ενδιαφέροντος για άλλα χόμπι ή εξωσχολικές δραστηριότητες, όπως αθλητικές, καλλιτεχνικές και κοινωνικές.
• Σωματικά ενοχλήματα. Όταν η χρήση οθόνης οδηγεί σε σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκεφάλους, πόνους στην πλάτη, μυοσκελετικούς πόνους, ναυτία ή στομαχικές διαταραχές. Επίσης, όταν οδηγεί σε αυξημένα ποσοστά παχυσαρκίας λόγω μείωσης της σωματικής δραστηριότητας και αύξησης της καθιστικής ζωής.

Τι μπορώ να κάνω για να βοηθήσω το παιδί μου ώστε να μειώσει την υπερβολική χρήση οθόνης;

• Θέστε σαφείς κανόνες και όρια και τηρείστε τα με σταθερότητα.
• Συζητήστε με το παιδί και ορίστε εκ την προτέρων συγκεκριμένες ώρες χρήσης για την εβδομάδα και το Σαββατοκύριακο.
• Καθιερώστε περιοχές του σπιτιού ως ζώνες χωρίς οθόνη όπου οι συσκευές απαγορεύονται.
• Χρησιμοποιήστε εφαρμογές γονικού ελέγχου ή χρονόμετρα που κλειδώνουν τη συσκευή μετά το πέρας του χρόνου.
• Αποφύγετε τη χρήση συσκευών τουλάχιστον μία ώρα πριν τον ύπνο.
• Περιορίστε τη δική σας χρήση. Αν το παιδί σάς βλέπει συνεχώς με ένα κινητό στο χέρι, θα θεωρήσει τη συμπεριφορά φυσιολογική.
• Κατά τη διάρκεια του κοινού χρόνου με το παιδί αφήστε τις συσκευές στην άκρη και δώστε του την αμέριστη προσοχή σας. 
• Αντικαταστήστε την οθόνη με ποιοτικές εναλλακτικές δραστηριότητες εκτός σπιτιού όπως βόλτες στην παιδική χαρά ή αθλητικές δραστηριότητες.
• Ενθαρρύνετε τη δημιουργική απασχόληση όπως χειροτεχνίες, πάζλ, κατασκευές, επιτραπέζια παιχνίδια ή ακόμα και βοήθεια στις δουλειές του σπιτιού.
• Αποφύγετε να χρησιμοποιείτε τον χρόνο μπροστά στην οθόνη ως ανταμοιβή ή ως τιμωρία. Αυτό κάνει τις οθόνες να φαίνονται ακόμα πιο δελεαστικές για τα παιδιά και αυξάνει τη συναισθηματική τους εξάρτηση.
• Δώστε το παράδειγμα. Οι πράξεις μιλούν πιο δυνατά από τα λόγια. Οι κανόνες για τη χρήση οθονών και των ηλεκτρονικών παιχνιδιών χρειάζεται να τηρούνται από όλα τα μέλη της οικογένειας.

Μάνου Αγαθή – Δήμητρα

Ψυχολόγος Α.Π.Θ. MSc

Εκπ. Συστημική Οικογενειακή Θεραπεύτρια